مقاومت به آنتی بیوتیک یکی از چالش های اساسی در حوزه بهداشت عمومی و پزشکی است که تأثیرات جدی بر سلامتی انسان ها و جوامع دارد. این معضل، زمانی رخ می دهد که باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها و سایر میکروارگانیسم ها به گونه ای تغییر می کنند که دیگر حساس به داروهای آنتی بیوتیک نمی باشند. این موضوع باعث کاهش کارایی درمان ها، افزایش هزینه های درمانی و افزایش خطر انتقال عفونت های مقاوم به آنتی بیوتیک به دیگر افراد می شود. برای مقابله با این معضل، روش های مختلفی برای حذف آنتی بیوتیک ارائه شده است که شامل استفاده از فناوری های پیشرفته در تصفیه آب و فاضلاب، استفاده از روش های فرآیندی نوین در تولید داروها و همچنین ترویج استفاده بهینه از آنتی بیوتیک توسط پزشکان و داروسازان می باشد. همچنین، آموزش به جامعه در مورد استفاده صحیح از آنتی بیوتیک و اهمیت رعایت دستورات پزشکی نقش مؤثری در کاهش مقاومت به آنتی بیوتیک دارد. این مقاله با مرور و بررسی روش ها و راهکارهای حذف آنتی بیوتیک، به بررسی چالش ها و پتانسیل های موجود در این حوزه می پردازد تا به منظور بهبود وضعیت فعلی و پیشگیری از افزایش مقاومت به آنتی بیوتیک، گام های لازم اقدام شود.

سابقه و هدف: آنتی بیوتیک های مورد نیاز برای آنتی بیوگرام هر سال از طریق منابع علمی بین المللی مانند دستورالعمل NCCLS تجدید نظر شده و منتشر می شود. ظهور سوش های مقاوم ناحیه ای و عدم رضایت پزشکان نسبت به نتایج آنتی بیوگرام آزمایشگاه ها موجب شد تا جهت تهیه فهرست جدیدی از آنتی بیوتیک ها بررسی هایی صورت پذیرد. هدف از این بررسی انتخاب آنتی بیوتیک های مناسب تر برای آنتی بیوگرام بود. مواد و روش ها: ابتدا لیست آنتی بیوتیک ها برای آنتی بیوگرام از روی منابع علمی بین المللی نظیر NCCLS، دستورالعمل WHO و کتاب های مرجع دیگر تهیه شد. آنگاه نظرات و پیشنهادات اعضای هیات علمی مراکز درمانی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و مسولان مراکز داروخانه ای تک نسخه ای در تهران جمع آوری و ثبت گردید. یافته ها: در این بررسی اساتید بخش اورولوژی مواردی را به شرح ذیل اعلام داشتند: -1 در مورد آنتی بیوگرام باکتری های گرم مثبت به دلیل استفاده شایع از Gentamycin و Ciprofloxacin از فهرست آنتی بیوگرام ثانویه به فهرست آنتی بیوگرام اولیه منتقل شود و Azithromycin و Norfloxacin به فهرست آنتی بیوگرام ثانویه منتقل شود. -2 Ceftazidime در آنتی بیوگرام باکتری های گرم منفی جدا شده از ادرار به فهرست آنتی بیوگرام ثانویه جدا شده از ادرار و ترشحات دیگر اضافه شود. -3 Cefriaxone در آنتی بیوگرام باکتری های گرم منفی جدا شده از ترشحات به فهرست آنتی بیوگرام اولیه اضافه شود. اساتید جراحی نسبت به استفاده از Cefazolin و اساتید داخلی به شامل کردن. Co-amoxyclave در لیست تاکید داشتند ولی روی هم رفته موافق حذف Chloramphenicol بودند. همچنین اساتید نفرولوژی آنتی بیوتیک جدیدی به نام (Pipracillin+Tazobactam) Tazocin را برای آنتی بیوگرام مجدد باکتریهای گرم منفی جدا شده از ادرار پیشنهاد دادند. نتیجه گیری و توصیه ها: پیشنهاد می شود مطالب مجموعه حاضر هر سال براساس منابع علمی بین المللی و نظر مراکز درمانی و تحقیقاتی و نتایج آنتی بیوگرام آزمایشگاهی مورد تجدید نظر قرار گرفته و به روز شود و به عنوان یک مرجع NCCLS ناحیه ای ایران مبنای درمان اولیه در ایران قرار گیرد.

زمینه و هدف: ایجاد مقاومت در میکروارگانیسم ها نسبت به آنتی بیوتیک ها،یکی از مشکلات جدی در زمینه طب عفونی است که عمده ترین علت آن تجویز نامناسب آنتی بیوتیک ها است و این امر باعث افزایش هزینه ها، واکنش های دارویی و گسترش عفونت های مقاوم باکتریایی می گردد. لذا پژوهش حاضردر جهت بررسی تجویز آنتی بیوتیک قبل از عمل جراحی با دستورالعمل کشوری در بیمارستان امیرالمومنین گراش در سال 1393 صورت گرفته است.مواد و روش ها: یک نمونه تصادفی شامل 2282 بیمار از بخش های مختلف جراحی (عمومی و گوارش، اورولوژی، اورتوپدی، گوش و حلق و بینی، جراحی اعصاب، چشم، زنان و زایمان) از بیمارستان گراش وارد مطالعه شدند و با استفاده از اطلاعات مندرج در پرونده بیماران و کاردکس داروها و پرسش از متخصصین هر سرویس جراحی اطلاعات وارد شدند.یافته ها: در این مطالعه 2177 نفر آنتی بیوتیک دریافت کرده بودند که انتخاب نوع آنتی بیوتیک در (88.69 درصد) صحیح بود. در زمان شروع فواصل تجویز، راه و دوز مصرفی دارو همخوانی کلی صد در صد بود. شایع ترین آنتی بیوتیک های مورد استفاده در بیماران سفازولین بود.نتیجه گیری: این مطالعه نشان داد که همخوانی تجویز آنتی بیوتیک پروفیلاکسی با دستورالعمل کشوری در این مرکز در سطح بالایی قرار دارد اما دستورالعمل برای اکثر اعمال جراحی تنها یک نوع آنتی بیوتیک توصیه میکند در حالیکه در این مرکز تجویز چندین دارو، به تعداد بیش از حد دستورالعمل بود. این امر خود باعث افزایش تداخلات دارویی، کاهش کارایی در درازمدت به دلیل ایجاد مقاومت و افزایش هزینه می شود.

مصرف هر آنتی بیوتیکی می تواند همراه با عوارضی باشد، حتی اگر به روش صحیح و با مقدار توصیه شده مصرف شود. این عوارض می توانند هر کدام از قسمت های بدن را گرفتار کند و با علایم بیماری اصلی اشتباه شود. یکی از ارگان های بدن که به دنبال مصرف آنتی بیوتیک ها گرفتار می شود، دهان و ضمایم آن است، مانند مخاط دهان و زبان، دندان ها، غدد بزاقی، کام سخت و نرم، عضلات حفره دهان و سیستم عصبی آن.اطلاع از عوارض دهانی آنتی بیوتیک ها به پزشکان و دندان پزشکان کمک می کند که عوارض آنتی بیوتیک ها را درست تشخیص داده و با بیماری های دهان اشتباه نکنند تا آسیب کمتری به بیمار برسد.

در این مطالعه اثر ضد باکتریایی 10 نمونه دیسک آنتی بیوتیک ساخت کارخانه های ابوریحان و پادتن طب و با همین تعداد نمونه دیسک ساخت کارخانه اکسوئید انگلستان مورد ارزیابی و مقایسه ای قرار گرفتند. دیسکها به روش Kirby-Bauer بر اساس توصیهNCCLS ،WHO  و FDA با استفاده از سوشهای استاندارد استافیلوکوک اورئوس (ATCC 25923)، ایشریشیاکولای ATCC 25922 و پسودوموناس آئروجینوزا ATCC 27853 آزموده شدند. علاوه بر سوشهای استاندارد، 59 سوش کلینیکی نیز برای مقایسه اثر دیسکها بکار گرفته شدند. نتایج بدست آمده نشان داد که دیسک کلـرامفنیکل ساخت کارخـانه پادتن طب با سوش استاندارد استافیلوکوک اورئوس (ATCC 25923) 100 درصد و دیسک پنی سیلین G ساخت همان کارخانه با سوش مذکور تنها 58 درصد در داخل محدوده کنترل پیشنهاد شده توسط NCCLS و WHO قرار داشتند. سایر دیسکهای آنتی بیوتیک ساخت کارخانه پادتن طب و کلیه دیسک های آنتی بیوتیک ساخت ابوریحان با سوشهای استاندارد مربوطه بین 96 تا 98 درصد در محدوده کنترل مذکور واقع شده بودند. دیسکهای آنتی بیوتیک ساخت کارخانه اکسویید با سوشهای استاندارد مربوطه 100 درصد در محدوده کنترل قرار داشتند. در بررسی آماری تفاوت معنی دار در سطح اطمینان 5 درصد بین درصد خروج از کنترل دیسکهای آنتی بیوتیک ساخت کارخانه ابوریحان و پادتن طب (بجز پنی سیلین G پادتن طب) مشاهده نگردید. به عبارت دیگر، کیفیت تمامی دیسکهای مورد مطالعه ساخت ابوریحان و پادتن طب (بجز پنی سیلین G پادتن طب) مطابق استاندارد جهانی می باشند.

مقدمه: نقش آنتی بیوتیک پروفیلاکسی در جراحی اتیت مزمن میانی همچنان مورد تردید است و بنابراین سوء مصرف آنتی بیوتیک پروفیلاکسی بصورت گسترده دیده می شود. مطالعات قبلی نتایج متضادی در مورد تأثیر آنتی بیوتیک در این مورد ارائه داده اند. با توجه به عدم وجود مطالعه قبلی در زمینه تأثیر آنتی بیوتیک موضعی در پیشگیری از عفونت زخم بعد از جراحی اتیت مزمن میانی، مطالعه حاضر طراحی گردید. فرضیه اولیه این بود که آنتی بیوتیک موضعی با آنتی بیوتیک وریدی در پیشگیری از عفونت زخم تفاوتی ندارد. مواد و روشها: 193و بیمار که شرایط ورود به مطالعه را داشتند بصورت تصادفی در 2 گروه مورد و شاهد تقسیم شدند. گروه مورد تنها آنتی بیوتیک موضعی دریافت می کردند. در حالیکه گروه شاهد در حین عمل یک دوز و بعد از عمل 3 دوز آنتی بیوتیک وریدی دریافت می کردند. بعد از آن هیچ یک از بیماران آنتی بیوتیک نمی گرفتند. بیماران تا 3 هفته از جهت شواهد عفونت زخم پیگیری شدند. در پایان 3 ماه وضعیت گرافت و وضعیت شنوائی بیماران بررسی شد. یافته ها: احتمال عفونت بعد از عمل در گروه مورد 3.1 درصد و در گروه شاهد 6.1 درصد بود که از نظر آماری معنی دار نیست. وضعیت گوش قبل از عمل تأثیر معنی داری از جهت احتمال عفونت بعد از عمل نداشت. احتمال گرفتن گرافت در گروه مورد و شاهد اختلال معنی داری نداشت. آنتی بیوتیک موضعی مورد استفاده تأثیر منفی روی وضعیت شنوائی بیماران نداشت. نتیجه گیری و توصیه ها: با توجه به عدم تفاوت نتایج استفاده از آنتی بیوتیک موضعی با تجویز سیستمیک آنتی بیوتیک، این روش می تواند بعنوان یک روش جایگزین در پیشگیری از عفونت زخم بعد از جراحی اتیت مزمن میانی مطرح باشد.

پی آمدهای مقاومت دارویی افزایش مرگ ومیر و بیماری زایی است. ظهور پاتوژنهای مقاوم باکتریایی نیز موجب افزایش نگرانی پزشکان در رابطه با نسخه نویسی شده است. خانواده ها از پزشکان توقع تجویز برخی از آنتی بیوتیکها را دارند که این فشار ممکن است در الگوی نسخه نویسی پزشکان موثر باشد. برای محدود کردن استفاده بی رویه آنتی بیوتیکها باید تاثیر خانواده ها بر نسخه نویسی پزشکان و راهکاریهای توصیه شده از طرف آنها برای منترل مشخص شود. این بررسی که یک مطالعه مقطعی Cross- sectional بود با هدف تعیین فراوانی درخواست آنتی بیوتیک توسط والدین از پزشکان متخصص اطفال شهر تهران طراحی شد. روش جمع آوری داده ها پرسشنامه Self - administered بود و از روش نمونه گیری غیر احتمالی با مراجعه به مطبها، درمانگاه ها، بیمارستانها و کنگره ها استفاده گردید. از 198 پزشک مورد بررسی حدود 5/47% مرد بودند. متوسط بیماران ویزیت شده در هفته 128 نفر و متوسط سالهای اشتغال به حرفه طبابت در رشته تخصصی اطفال 12 سال بود. 32% پزشکان با بیش از 10 بار درخواست آنتی بیوتیک درماه گذشته مواجه بودند در حالی که ضرورتی برای تجویز وجود نداشت، در حدود 65% پزشکان گزارش کردند که در موقع بدحال بودن کوکان، خانواده ها برای تجویز آنتی بیوتیک فشار آورده اند و 7/24% از آنها با این درخواست موافقت کرده بودند.